ISO 50001: nowe przepisy i analiza progu 85 TJ

Efektywność energetyczna przestaje być wyborem, a staje się prawnym obowiązkiem dla coraz większej liczby firm. Nowe regulacje unijne, w szczególności Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej (EED) 2023/1791 mają kluczowy wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw w Polsce. Dotychczasowy obowiązek audytu energetycznego bazował na statusie dużego przedsiębiorcy, zostanie zastąpiony przez kryterium znacznie bardziej wymierne: rzeczywiste zużycie energii. Zgodnie z planowaną zmianę kluczowe staje się średnie roczne zużycie energii, które bazuje na progu o wartości 85 TJ. Jeśli średnie roczne zużycie energii w przedsiębiorstwie przekracza próg 85 TJ, wdrożenie certyfikowanego systemu zarządzania energią zgodnego z normą ISO 50001 jest obowiązkowe.

Czym jest ISO 50001?

ISO 50001 to międzynarodowy standard określający wymagania dla Systemu Zarządzania Energią (SZE). Mówiąc prościej, jest to zestaw narzędzi i procesów, który pomaga organizacji:

• Opracować politykę bardziej efektywnego wykorzystania energii.
• Ustalić cele i zadania związane ze zmniejszeniem zużycia.
• Wykorzystywać dane do lepszego zrozumienia i podejmowania decyzji dotyczących energii.
• Mierzyć wyniki i monitorować postępy.
• Ciągle doskonalić zarządzanie energią.

Celem nie jest jednorazowa oszczędność, ale stworzenie w firmie kultury systematycznej poprawy efektywności energetycznej, co przekłada się na realne oszczędności finansowe i redukcję emisji CO2.

Kto musi wdrożyć ISO 50001? (Próg > 85 TJ)

To kluczowa zmiana wprowadzona przez nowe przepisy. Obowiązek wdrożenia certyfikowanego Systemu Zarządzania Energią (jak ISO 50001) dotyczy przedsiębiorstw, których średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich trzech lat przekroczyło 85 TJ.

Wartość ta odpowiada około 23,61 GWh (lub 23 611 MWh) rocznie.

Najważniejsze informacje

• Kryterium: Średnie roczne zużycie energii (z 3 ostatnich lat).
• Co liczymy? Obliczenie musi uwzględniać wszystkie nośniki energii wykorzystywane przez firmę (energia elektryczna, gaz ziemny, ciepło sieciowe, olej opałowy, paliwa do floty transportowej, itp.).
• Obowiązek: Wdrożenie ISO 50001.
• Termin: Przedsiębiorstwa spełniające ten warunek zgodnie z projektem Ustawy będą musiały wdrożyć system najpóźniej do 11 października 2027 r.

Ten obowiązek dotyczy znacznie szerszej grupy firm niż dotychczasowe regulacje. Wiele przedsiębiorstw produkcyjnych, logistycznych czy handlowych (np. z chłodniami), które do tej pory nie były klasyfikowane jako duże przedsiębiorstwo, może teraz podlegać wymogowi z uwagi na wysoką energochłonność.

Co z przedsiębiorstwami o niższym zużyciu? (Próg 10 TJ – 85 TJ)

Nowe przepisy wprowadzają także obowiązki dla firm o mniejszym, ale wciąż znaczącym zużyciu energii. Jeśli średnie roczne zużycie energii w przedsiębiorstwie (również liczone dla wszystkich nośników z 3 ostatnich lat) mieści się w przedziale od 10 TJ do 85 TJ (ok. 2,78 GWh – 23,61 GWh), nie ma obowiązku certyfikacji ISO 50001, ale przedsiębiorstwo podlega obowiązkowemu audytowi energetycznemu.

Podsumowanie nowych przepisów

• Obowiązek: Przeprowadzenie audytu energetycznego co 4 lata.
• Termin: Zgodnie z projektem Ustawy będą musiały wykonać pierwszy audyt na nowych zasadach do 11 października 2026 r.
• Alternatywa: Firmy z tej grupy mogą dobrowolnie wdrożyć system ISO 50001 – zwalnia je to wówczas z obowiązku cyklicznego wykonywania audytu.

Dla wielu firm w tym przedziale wdrożenie ISO 50001 może okazać się bardziej opłacalne w dłuższej perspektywie niż powtarzanie samego audytu.